Đau bụng do phình động mạch chủ

Đau bụng do phình động mạch chủ

Đau bụng do phình động mạch chủ

Đau bụng do phình động mạch chủ

I. Đại cương

Phình động mạch chủ bụng là tình trạng thành động mạch chủ bụng bị giãn không hồi phục, phình lên  như một trái bóng hoặc cái túi.

Động mạch chủ bụng là mạch máu lớn, xuất phát từ tim, chảy dọc theo gần cột sống, xuống gần bụng dưới thì phân thành hai nhánh xuống chân cung cấp máu cho phần bụng, vùng chậu và 2 chân.

Bình thường, đường kính của động mạch chủ bụng là khoảng 2 cm. Trong bệnh lý phình động mạch, đường kính của nó>3cm có khi gấp rưỡi.

II. Nguyên nhân

Bình thường, động mạch chủ có 3 lớp: áo trong (nội mạc), áo giữa và áo ngoài.  Nhờ cấu tạo đặc biệt của lớp giữa chủ yếu là sợi chun và sợi keo mà động mạch chủ bụng có tính đàn hồi và bền vững cao, không bị giãn ra dưới áp lực máu cao (bơm trực tiếp từ tim). Việc thoái hóa, tổn thương những cấu trúc này sẽ làm yếu thành động mạch chủ, mất tính đàn hồi, giảm sức bền và phình động mạch chủ xuất hiện

Bệnh thường gặp ở những bệnh nhân: nam giới (>50 tuổi), tăng huyết áp lâu năm, vữa xơ động mạch, Tăng cholesterol, Béo phì, khí phế thũng, rối loạn bẩm sinh (hội chứng Ehlers- Danlos, hội chứng Marfan), nhiễm trùng (thường là giang mai), chấn thương, có bố mẹ mắc bệnh, hút thuốc lá…

Ngoài ra, phình động mạch còn gặp trong: Hoại tử thành động mạch do thuốc, Bệnh loạn sản tổ chức xơ, Các tổn thương thoái hoá thành động mạch liên quan đên thai ngén, phình động mạch sau hẹp động mạch, sau chấn thương và vết thương, sau phẫu thuật nối thông mạch máu, sau phẫu thuật ghép đoạn động mạch nhân tạo…

 

III. Triệu chứng và biến chứng

Túi phình phát triển từ từ trong nhiều năm và không gây ra triệu chứng rõ rệt. Thường được phát hiện tình cờ khi đi khám bệnh.

Một số bệnh nhán có thể sờ thấy một khối u, thường ở trên rốn, nảy theo nhịp đập của tim. Tuy nhiên, đối với bệnh nhân béo phì hoặc có túi phình chưa lớn lắm, triệu chứng này không dễ phát hiện, hoặc bệnh nhân thường bỏ qua.

Việc xuất hiện những cơn đau mới hay đau tăng lên, xuất hiện đột ngột, có thể báo trước sự giãn thêm ra hoặc đe dọa vỡ phình. Cơn đau có đặc điểm đau liên miên không dứt, dữ dội và khu trú ở sau lưng hay phần bụng dưới, một số người có cảm giác đau lan xuống vùng bẹn, ra vùng hông, hay xuống chân.

Khối phình mạch lớn có thể gây chèn ép vào cơ quan lân cận như: chèn vào tá tráng gây hẹp môn vị, niệu quản trái gây cơn đau quặn thận và ứ nước thận trái gây nhiễm trùng đường tiểu (sốt, rối loạn tiểu tiện)…

Phình động mạch chủ cũng có thể gây ra tình trạng rối loạn tưới máu khu vực và làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối. Huyết khối này di chuyển theo dòng máu sẽ gây tắc mạch tổn thương các cơ quan (tắc mạch chi) hoặc đột quỵ (tắc mạch não, tắc mạch vành).

Vách của túi phình cũng yếu hơn chỗ khác nên có thể vỡ bất cứ lúc nào. Vỡ túi phình là biến chứng nguy hiểm nhất. Các triệu chứng đau bụng đột ngột và ngất xỉu là dấu hiệu cho thấy túi phình động mạch đã vỡ. Bệnh nhân trong trạng thái Lo âu, Buồn nôn và nôn, Toát mồ hôi, Tim đập nhanh, Bụng gồng cứng, nôn máu ồ ạt do vỡ vào tá tràng… Vì ở gần tim và có kích thước lớn nên khi túi phình vỡ, máu sẽ thoát ra ngoài ồ ạt, gây tình trạng mất máu trầm trọng, có thể trụy tim mạch và tử vong nhanh chóng.

Phình động mạch chủ bụng có thể được chẩn đoán bằng các xét nghiệm sau : Siêu âm bụng, siêu âm Doppler mạch máu động mạch chủ bụng, MSCT scan bụng, Chụp cộng hưởng từ, Chụp cản quang số xoá nền mạch máu

 

V. Điều Trị:

Hiện nay Tây y điều trị bệnh này bằng phương pháp Phẫu thuật. Nhưng tình trạng chung của bệnh nhân thường kém (tuổi cao sức yếu, kèm bệnh lý tim mạch và các bệnh nội khoa mạn tính khác, dinh dưỡng kém…), cuộc mổ lại nặng nề, mất máu nhiều, đường mổ kéo dài… nên nguy cơ của ca phẫu thuật này rất lớn. Sau mổ, bệnh nhân dễ có biến chứng và chậm hồi phục. Vì vậy, các trường hợp túi phình dọa vỡ phải mổ cấp cứu, tỷ lệ thất bại trong và sau mổ còn cao.

Sau khi điều trị, quá trình thoái hóa mạch máu ở bệnh nhân vẫn tiếp diễn, khiến bệnh tái phát nếu không được điều trị dự phòng.

Kiểm soát các yếu tố nguy cơ (huyết áp và rối loạn lipid máu) vẫn là điều quan trọng nhất trong điều trị nội khoa phình động mạch chủ bụng

Trên cơ sở đó Đông y có khả năng điều trị kiểm soát, ngăn ngừa tối đa bệnh lý phình động mạch chủ nhờ những vị thuốc có tác dụng hạ áp, hạ mỡ máu và tăng sức bền thành mạch

Share this post:

Related Posts

Leave a Comment