Đau bụng do viêm tụy mạn

Đau bụng do viêm tụy mạn

Đau bụng do viêm tụy mạn

1. Đại cương
Tụy là cơ quan nằm sau dạ dày và trước cột sống, có chức năng ngoại tiết là bài tiết các dịch tụy chứa các men tiêu hóa và chức năng nội tiết là sản xuất nhiều hormon quan trọng với cơ thể (như insulin điều hoà đường huyết).
Men tiêu hoá do tuỵ sản xuất ra có chức năng phân huỷ protein trong thức ăn nên nó cũng có khả năng tiêu huỷ bản thân tế bào tuỵ. Bình thường, các men tiêu hoá này được sản xuất dưới dạng không hoạt động và nó chỉ hoạt động khi đã được đưa vào đường tiêu hoá.
Viêm tụy mạn tính là sự xơ hóa tuần tiến của nhu mô tụy tạng, lâu dần dẫn đến sự phá hủy ngày càng nặng của nhu mô tụy và sự suy giảm các chức năng tụy. Các thương tổn có tính chất lan tỏa, có trường hợp lại khu trú thành từng ổ. Lâm sàng thường không điển hình, xét nghiệm sinh hóa ít có giá trị chẩn đoán, cho nên trước đây viêm tụy mãn thường chỉ được phát hiện sau mổ ổ bụng hoặc mổ tử thi.
Bệnh nhân bị viêm tụy mãn thường có triệu chứng đau bụng mạn tính kéo dài, kèm theo những rối loạn về hấp thu hoặc dưới dạng những đợt viêm tụy cấp tái phát. Tuy nhiên cũng có một số ít trường hợp không có hiện tượng đau bụng mà chỉ thấy hiện tượng rối loạn hấp thu.
Theo Đông y Viêm tụy mạn thuộc chứng phúc thống và vị quản thống.
2. Nguyên nhân viêm tụy mạn
Một số nguyên nhân thương gặp gây viêm tụy

  • Yếu tố di truyền: tuổi khởi đầu thường là < 15 tuổi, hơi ưu thế về nam giới, bệnh xảy ra có thể do khuyết tật của nhiễm sắc thể mang tính trội.
  •  Rối loạn chuyển hóa nội tiết nhất là trong các trường hợp cường cận giáp lành hoặc ác tính.
  •  Do uống quá nhiều rượu, bia
  •  Tắc nghẽn ống tụy hoặc vùng bóng Vater.
  •  Thương tổn do chấn thương hoặc phẫu thuật.
  •  Do một u chèn ép ống tụy.
  •  Giãn các ống tụy, và xơ hóa quanh các ống tụy.
  •  Rối loạn sự chuyển hóa: thiếu đạm thừa mỡ kéo dài.
  •  Do nhiễm độc: rượu, chì, Hg, phospho, coban mạn.
  •  Viêm tụy mạn không vôi hóa, thường có tăng gammaglobulin.
  •  Xuất hiện của những kháng thể kháng tụy

3. Triệu chứng lâm sàng
Đau bụng là triệu chứng cơ bản và hay gặp nhất trong các trường hợp viêm tụy. Vị trí của các cơn đau bụng thường diễn ra ở vùng thượng vị, sau đó lan dần sang trái hoặc sang phải, sau lưng. Đau bụng có thể kéo dài mạn tính hoặc có thể xuất hiện những cơn đau bụng thành từng đợt kéo dài vài giờ thậm chí vài ngày sau đó biến mất và xuất hiện trở lại sau vài tháng. Đau bụng do viêm tụy mạn thường xuất hiện sau khi ăn nhiều mỡ, uống rượu, làm việc nặng nhọc, hoặc so xúc động quá mức. Mức độ đau bụng có thể nhẹ, vừa, cảm giác tức bụng, nóng rát, hoặc quặn đau, đau tăng nhanh rồi giữ cường độ đau dữ dội trong vài giờ và trong nhiều ngày chứ không thành những cơn đau quặn bụng ngắn liên tiếp. Đau bụng do viêm tụy sẽ được giảm bớt trong trường hợp bệnh nhân nằm nghiêng, ngồi, cúi úp lưng. Trong trường hợp bệnh nhân có những cơn đau bụng nhiều có thể kèm theo triệu chứng buồn nôn và nôn. Theo thống kê thì có khoảng 20% bệnh nhân viêm tụy mạn không xuất hiện trong một thời gian dài mà chỉ có những biểu hiện kém hấp thu, đi ngoài phân lỏng, phân mỡ.
Ngoài đau bụng thì bệnh nhân viêm tụy mạn thường có biểu hiện gầy, yếu, sút cân, do thiểu năng men tụy cần thiết cho hệ tiêu hóa.
Sau những cơn đau bụng do viêm tụy mạn bệnh nhân có biểu hiện vàng da.
Có biểu hiện rối loạn tiêu hóa do không hấp thu, biểu hiện này thường xuất hiện ở giai đoạn muộn.
4. Điều trị viêm tụy mạn
Điều trị viêm tụy mãn bằng cách giảm các triệu chứng đau cho người bệnh, đặc biệt là các triệu chứng đau bụng. Đông y cho rằng Viêm tụy mạn do các nguyên nhân: khí trệ, thấp nhiệt, hỏa lực. Tùy theo mỗi thể bệnh mà người bệnh sẽ có những triệu chứng bệnh khác nhau như: có cơn đau bụng sau đó lan ra các vùng khác, hay là những cơn đau dữ dội ở vùng thượng vị, hoặc có kèm theo các triệu chứng về: đại tiện phân lỏng có mỡ, hồi hộp, sợ nóng, sợ lạnh,… Đông y sẽ có những bài thuốc điều trị thích hợp.
Điều trị viêm tụy ngoài việc dùng thuốc cần phải kết hợp với một chế độ ăn uống đúng cách: không ăn thực phẩm chứa nhiều mỡ, đặc biệt cần kiêng rượu, bia.

Share this post:

Related Posts

Leave a Comment