Đau quanh rốn

Đau quanh rốn có thể gặp trong các loại hình chứng bệnh Hư – Thực _ Hàn – Trùng – Uất vv

1. Sau khi phẫu thuật

Sau khi phẫu thuật ở bụng, có lúc đau bụng, chân tay giá lạnh, mạch tế, lưỡi nhạt, dùng bài Đương qui tứ nghịch gia giảm (nguỵ trường xuân y sư cn trungy viện triết giang TQ)

  Qui đầu 9 Quế chi 3 Thông thảo 3
Chỉ thực 3 Cát cánh 3 Táo 6 Bạch thược 9
Cam thảo 3 Sinh khương 3 Tế tân 1.5 Ngô thù 1.5

2. Thận dương hư

Triệu chứng: Bụng đau ưa ấm sợ lạnh, mạch trầm tế riêng bên hữu xích đại, rêu trắng dầy,

Pháp: Ôn dương khu phong

Phương: Châu thị ôn vận thang (Châu vân tường Gs TY học viện Nam kinh)

  Hoàng kỳ sinh 12 Bạch thược 9 Ô dược 9
Qui đầu 3 Quảng bì 3 Phục linh 9 Phòng phong 3
Tế tân 0.45 Sài hồ 0.3 Can khương 2.4 hà diệp 4.5
Lộc nhai thảo 9            

Sắc uống mỗi ngày 1 thang lại dựng riêng phụ tử lý trung hoàn, thuần dương chính khí hoàn mỗi thứ 4.5 g chia làm 3 lần

3. Hàn nhiệt câu kết

Triệu chứng: Bụng đầy trướng, đau sự án, táo bón không thông, vùng bụng được ấm dẽ chịu, mạch trầm trì hoạt thực

Lý: Hàn nhiệt câu kết, phủ khí không thông

Pháp: Ôn hạ thông phủ, tan kết tiêu trướng

Phương: Kim thị phụ tử thừa khí thang (km gia thọ Ys cn)

  Đại hoàng 10-15 Chỉ thực 10-12 Lai bặc tử sao 10
Phụ phiến 6-10 Hậu phác 9-12        
               

Gia giảm: Thể trạng hư  yếu gia Thái tử sâm 15, Mạch môn 10 để ích khí sinh tân.

Nếu khí trệ huyết ứ gia: Đào nhân 6, Xích thược10g để hoạt huyết hoá ứ.

Hàn nặng gia Can khương, Phủ thực gia Phan tả diệp để giúp đại hoàng công hạ

4. Khí hư uất trệ

Triệu chứng: Bụng đau trướng trệ, mỏi mệt, rêu trắng mỏng, mạch trầm nhược

Pháp: Sơ thông khí huyết thăng thanh giáng trọc

Phương: thăng hoè thăng giáng thang (Dịch sách hải lóo trung y nổi tiếng y viện nhạc dương Hồ nam)

  Thăng ma nấu với 120ml dấm sấy khô 30 Hoa mễ 15 Bạch truật 12
Qui đầu 12 Mộc hương 6 Hoàng kỳ 12 Sài hồ 12
Đại phúc bì 30 Cam thảo 9        

5. Trùng tích

Lâm sàng thường gặp chứng trẻ em trùng tích đau quanh rốn, nói chung có thể dựng khu hôi thang để sát trùng trừ giun.

Nếu đau bụng quanh rốn từng cơn, mặt bủng mũi ngứa, nghiến răng… dùng mã thị khu trùng phương để sát trùng giảm đau. đại tiện khô kết hoặc khí đi dùng Củng thị nghiệm phương số 2 để thông phủ sát trùng giảm đau, trường hợp phủ kết không nặng lắm có thể dùng Kỳ thị nghiệm phương vừa trừ giun vừa thông phủ. Nếu đau mà trướng là chủ yếu dùng Tôn thị khu trùng nghiệm phương.

Quanh bụng và rốn đau, đại tiện hoặc khô hoặc nhóo, hay nghiến răng về đêm, rêu vàng nhớt, dùng Khu hồi liên mai thang để khu trùng hoà trung thong phủ tiêu tích. Kiêm chứng ăn kém, tiểu tiện vàng thỡ dựng Triệu thị nghiệm phương  để vận tỳ sát trùng, thông phủ tiêu tích

Nếu trẻ em bị đau bụng do trùng tích tái phát nhiều lần, tham ăn, thể trạng gầy cũm, phiền tỏo uống nhiều, đại tiện không điều, có khi phân trắng, đêm ngủ hay la hoảng, nghiến răng, nhiều mồ hôi, cho uống Truy trùng hoàn để chữa cả gốc bệnh.

Bụng và rốn đau mà mửa ra nước trong, có khi mửa ra cả giun, chân tay quyết lạnh, dùng Củng thị nghiệm phương sô 1 đê ấm tạng yên giun, khu trùng giảm đau.

đau quanh rôn, ăn kém, đại tiện khô hoặc lỏng, mặt xanh gầy cũm, đầu thường ra mồ hôi, đêm ngủ không yên, nghiến răng cho uống Vương thị an hồi thang để ôn trung kiện Tỳ, yên giun trừ đau. Sau khi trẻ em được tẩy giun đó dịu cơn đau bụng, mặt vàng gầy cũm, ăn kém, đại tiện không điều hoà nhóo hoặc bớ kết, giấc ngủ không yên, nhiều mồ hôi dùng Vương thỡ gia vị dị cụng tỏn để kiện tỳ ích khí hoà trung yên trùng.

6. Tham khảo.

Chứng đau quanh rốn phạm vi phát  sinh rất rộng, cần tham khảo ở các chứng đại tiện lỏng, đại tiện ra nhầy, thống kinh . . .   

Giun chiu ống mật

Là chứng đau bụng cấp do giun đũa chui vào ống mật gây nên. Gặp nhiều ở trẻ nhỏ

và thanh thiếu niên

Đông y gọi là ‘Hồi Quyết’, ‘Đởm Đạo Hồi Trùng Bệnh’.

Nguyên nhân

+ Do giun đũa đi ngược dòng ống tiêu hóa lên đường dẫn mật gây ra bệnh.

+ Do tiêu chảy, táo bón, có thai hoặc uống thuốc xổ giun không đúng cách hợp với

hàn (lạnh) bên trong tạo thành yếu tố kích thích giun đi lên, chui vào ống dẫn mật, tạo thành những cơn đau dữ dội.

Cơ chế gây bệnh

Giun đũa thường ký sinh ở đoạn cuối ruột non. Từ đó, vì một lý do nào đó, giun đi ngược ruột non đến tá tràng rồi chui vào ống dẫn mật gây nên những cơn đau dữ dội. Có ý kiến cho rằng vì chất toan trong dạ dày bài tiết kém, có ý kiến cho rằng vì môi trường trong ruột thay đổi khiến giun phải đi ngược để tìm môi trường thuận lợi hơn. Cũng có khi do giun nhiều qua, giun bò đi các chỗ khác, và chui vào ống dẫn mật…

Sách ‘Kim Quỹ Yếu Lược’ cho rằng do tạng phủ bị hàn, giun không thể ở yên một chỗ mà đi ngược lên. Điều này cho thấy do thay đổi môi trường nên sinh ra chứng này.

Triệu chứng: Cơn đau rất đột ngột, dữ dội, sờ vào bụng thấy có khối u hoặc đau ở vùng thượng vị, thậm chí lạnh chân tay (hồi quyết), bên phải bụng đau như kim đâm, kèm theo muốn nôn. Một tư thế làm giảm bớt đau thường biểu hiện: đứa nhỏ phủ phục, mông chổng lên. Những đứa trẻ còn bế thường bắt mẹ bế vác trên vai, bụng tì vào vai mẹ. Rồi đột nhiên cơn đau dịu đi, trẻ mệt lả, ướt đẫm mồ hôi, đòi uống nước để rồi lại nôn ra hết. Sau đó trẻ nằm im không cựa quậy, mắt nhắm cho đến khi một cơn đau khác tái diễn. Cơn đau cứ như vậy lập đi lập lại đến 15-20 lần trong một ngày.

Nên lợi dụng lúc dịu cơn đau để thăm khám. Khi sờ nắn, thấy phản ứng co cứng nhẹ ở vùng dưới sườn bên phải, co cứng sẽ tăng lên trong cơn đau, gan và túi mật thường không to.

Điểm đau sườn lưng cần được lưu ý: Điểm đau nhói khi ấn vào khối cơ thắt lưng ở góc sườn thứ 12. điểm đau sườn lưng gần như điển hình ở người lớn, ở trẻ nhỏ ít thấy hơn. Trái lại, điểm đau cạnh ức, cách 1,5-2cm về phía phải và phía dưới mỏm xương ức, tương ứng với ống gan trái hoặc chính xác hơn ở chỗ chia nhánh của ống gan trái thành ống dưới phân thùy II và III của gan trái gây đau nhói khi ấn sâu làm trẻ nhăn mặt. Điểm đau này có khi cũng gặp khi có điểm đau ở góc sườn lưng nhưng vẫn đau nhiều hơn.

Mạch lúc đầu Huyền Khẩn, lúc đau dữ dội thì Trầm Phục.

Bệnh lâu ngày do đờm uất nhiệt, mạch phần nhiều Hoạt hoặc Hồng Sác.

Nếu giun ra khỏi ống dẫn mật cơn đau lập tức khỏi ngay nhưng rất dễ tái phát.

Nếu giun chui hoàn toàn vào túi mật thì trở thành trướng đau liên tục.

Nếu giun làm tắc ống dẫn mật sẽ ảnh hưởng đến việc bài tiết của mật hoặc giun đem theo vi khuẩn vào ống dẫn mật thì mật bài tiết ra bị bế tắc gây ra bệnh hoàng đản (vàng da) hoặc Túi mật viêm, Tuyến Tụy viêm…

Chẩn Đoán Xác Định

Chẩn đoán dựa vào 3 điểm:

+ Đau dữ dội ở bụng trên, ấn đau ở dưới mỏm xương ức (chấn thủy).

+ Có thể trước đó vài ngày đã uống thuốc xổ giun, trong cơn đau có nôn ra giun, có tìm thấy trứng giun trong nước mật hút ra từ tá tràng.

+ Chụp Xquang bằng thuốc cản quang vùng túi mật thấy hình giun trong túi mất. Hoặc siêu âm thấy.

Chẩn Đoán Phân Biệt

Vùng bụng đau, có rất nhiều nguyên nhân, vì vậy cần lưu ý phân biệt với một số trường hợp khác:

. Ruột Dư Viêm Cấp: cũng gây đau bụng dữ dội nhưng vị trí đau ở vùng bụng dưới – háng, bệnh nhân có sốt, nôn mửa.

. Túi Mật Viêm: Cũng đau bụng dữ dội, điểm đau ở hạ sườn phải (ở điểm giữa của đường vòng cung của hạ sườn phải và đường thẳng dọc qua vú phải).

. Tụy Tạng Viêm Cấp: Cũng đau bụng dữ dội nhưng vị trí đau ở vùng hai bên phía trên rốn.

. Cơn đau bụng Gan (áp xe gan): đau bubngj dữ dội nhưng vị trí đau ở hạ sườn phải, lan đến vai phải.

. Cơn đau bụng Thận: bụng đau dữ dội nhưng cơn đau tập trung ở vùng lưng (tại điểm Brewer: góc do xương sườn 12 và cột sống tạo thành). Cơn đau thường xiên xuống bụng dưới và đùi.

. Tắc ruột, lồng ruột: bụng đau dữ dội nhưng không trung tiên và đại tiện được.

Điều trị

Pháp: Lấy an hồi chỉ thống

Nước vôi trong 1lít, đường kính 50g

Khi đau uống 50 ml ,

Ngày không quá 400ml

Bài 2

Giun chui túi mật  Ô mai 5 quả Hoàng liên 12 Hoàng bá 12
Đẳng sâm 12 Qui đầu 12 Phụ tử 8 Quế chi 8
Xuyên tiêu 8 Can khương 8 Tế tân 1    
Mộc hương 8 Chỉ thực 8 Hạt cau 8    

Nếu nôn mửa thêm: Trần bì 8g, Bán hạ 8, 

Đau nhiều thêm: Mộc hương  8g,

Táo bón thêm: Mang tiêu 16g;

Vàng da:  Nhân trần 40

Châm cứu: Túc tam lí, Chi câu, Dương lăng tuyền, Tứ bạch, Nghinh hương ,

Xuyên tiêu phơi khô tán nhỏ rây thành bột mịn . từ 10-15tuổi, mỗi lần uống 5g một ngày không quá 20g. Vì xuyên nóng nên trẻ em có sốt dùng thuốc giải nhiệt: Rau má; Lục nhất tán   

Share this post:

Related Posts

Leave a Comment